تعیین تبخیر، تعرق و نیاز آبی گیاهان مرتعی مقاوم به خشکی جهت برآورد تولید علوفه در مراتع خشک و نیمه‌خشک

برآورد نیاز آبی مراتع شامل تخمین میزان آبی است که گیاهان مرتعی برای رشد و بقای خود در شرایط اقلیمی و خاکی خاص نیاز دارند. این برآورد با در نظر گرفتن عواملی مانند نوع گیاهان، اقلیم منطقه (دما، بارش، تبخیر و تعرق)، نوع خاک و مدیریت مرتع انجام می‌شود. در تحقیق حاضر ابتدا تبخیر و تعرق پتانسیل و واقعی محاسبه و سپس بر پایه اطلاعات اقلیمی تبخیر و تعرق، خاک و خصوصیات گیاه (مرتع)، شاخص اقلیمی تولید و نیاز آبی در مراتع خشک دهشیر در استان یزد بر پایه مدل تعادل آب و اقلیم به روش56 FAO با استفاده از نرم‌افزار Cropwate 8 برآورد شد. بر اساس نتایج، از بین شاخص‌های اقلیمی تبخیر و تعرق، تبخیر و تعرق واقعی با تولید علوفه دارای همبستگی زیادی (73 درصد) است . همچنین بین  نسبت تبخیر و تعرق واقعی به تبخیر و تعرق پتانسیل  ( )  و تولید علوفه سالانه ارتباط معنی‌داری در این  منطقه دیده شد(p<0.5 ) و تحت عنوان شاخص رویشگاه بر رشد و تولید علوفه مؤثر است. بر اساس نتایج، تبخیر و تعرق پتانسیل(6/533 میلیمتر) حدود 9 برابر میانگین تبخیر و تعرق واقعی(8/55 میلیمتر) است. از طرفی میزان تبخیر و تعرق واقعی در حوزه دهشیر حدود 2/1 برابر میانگین بارندگی فصل رویش است.  بر اساس نتایج بارندگی فصل رویش نیاز آبی گیاهان را تأمین نمی‌نماید؛ بنابراین گیاهان  بوته ای با ریشه عمیق از رطوبت ذخیره‌شده خاک (5/44 میلیمتر/متر) ناشی از بارندگی‌های  فصل گذشته استفاده می‌نماید. علاوه بر عامل‌های اب و هوایی، میزان تبخیر- تعرق تحت تأثیر خصوصیات خاک و گیاه، مراحل رشد گونه‌های گیاهی و دیگر عوامل محیطی و مدیریتی بستگی دارد. بنابراین با استفاده از مدل‌های اقلیمی جهت برآورد تولید و همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی جهت ترویج  روش‌های صحیح برآورد نیاز آبی گیاهان مرتعی، می‌توان به مدیریت پایدار منابع آب در مراتع و افزایش تولید علوفه کمک کرد. در شرایط خشک‌سالی، برآورد نیاز آبی و مدیریت صحیح منابع آبی می‌تواند از خسارات ناشی از خشک‌سالی جلوگیری کند.